Biegi górskie: czym są i czym różnią się od biegania po płaskim
Przewyższenie trasy potrafi zmienić bieg w zupełnie inną dyscyplinę, dlatego biegi górskie wymagają osobnego spojrzenia. Ten sam dystans na płaskim asfalcie i na szlaku z licznymi podbiegami to dwa różne wysiłki. Czym jest więc bieg w terenie górskim i po czym poznać, że dany start należy do tej kategorii? Poniżej znajdziesz definicje stosowane przez organizacje oraz wyjaśnienie, jak teren wpływa na tempo.
Czym są biegi górskie?
To bieg w terenie, którego trasa prowadzi przez góry i obejmuje podbiegi oraz zbiegi. Nie ma jednej definicji obowiązującej wszędzie, bo każda organizacja ustala własne kryteria. W Polsce regulamin Montrail Ligi Biegów Górskich z 2012 roku uznawał za bieg górski taki bieg w górach, w którym suma przewyższeń wynosi co najmniej 5 procent długości trasy. Jest to kryterium proste, bo opiera się na stosunku przewyższenia do długości, a nie na samej wysokości.
Z kolei skyrunning jest definiowany w regulaminie federacji ISF jako bieg po górskim terenie na małej, średniej i dużej wysokości, ze stromym podbiegiem. Ta definicja kładzie nacisk na wysokość i stromiznę, a nie tylko na długość trasy. Dlatego skyrunning bywa traktowany jako wyraźnie wyodrębniona część tej dyscypliny.
Jak mierzy się trudność biegu w górach?
Sam dystans mówi o takim starcie niewiele. Dużo więcej wyjaśnia dodatnie przewyższenie, czyli suma wszystkich metrów pokonanych w górę podczas biegu. Uwzględniają je punkty ITRA, które biorą pod uwagę dystans oraz właśnie przewyższenie trasy. Skala wynosi od 0 do 6 punktów. Punkty mierzą trudność biegu i mają ważność 36 miesięcy.
Warto pamiętać, że klasyfikacja nie jest stała. Od 1 stycznia 2019 roku ITRA zmieniła klasyfikację biegów i ten sam bieg na 150 km, który wcześniej miał 5 punktów, dostał 4 punkty. Jest to ważne przy porównywaniu startów z różnych lat, bo trzeba sprawdzić, według jakiej wersji klasyfikacji podano wartość. Sama liczba punktów bez tej informacji może więc wprowadzać w błąd.
Czym różni się bieg w górach od biegania po płaskim?
Najważniejsza różnica dotyczy tempa. Na płaskim łatwo utrzymać stałą prędkość i planować czas na kilometr. W górach tempo zmienia się z nachyleniem, więc ten sam wysiłek daje na podbiegu zupełnie inny wynik niż na zbiegu. Z tego powodu biegacze często planują wysiłek według tętna lub odczuwanego trudu, a nie według czasu na kilometr.
Druga różnica to sposób oceny trasy. Na płaskim wystarczy znać długość, natomiast w biegu górskim trzeba sprawdzić też przewyższenie oraz charakter terenu. Dwa biegi o tym samym dystansie mogą się więc znacząco różnić pod względem trudności. To właśnie dlatego sam kilometraż jest tu tylko częścią informacji o trasie.
Podsumowanie
Biegi górskie wyróżnia teren, przewyższenie i tempo zależne od nachylenia. Przy porównywaniu startów warto patrzeć na dodatnie przewyższenie oraz punkty ITRA, a nie wyłącznie na liczbę kilometrów. Jeśli zamierzasz zacząć bieg w terenie, najpierw sprawdź profil trasy i przyjmij, że czas na kilometr będzie tu mało miarodajny.